تاريخي ليکنې
اماني عدالت، د نَسَبي معاشونو پۀ بندولو پيل شو
پۀ هغۀ هېواد کې چې پۀ پېړيو ظلمونه شوي وي، لۀ ټولنيز نياو څخه پکې څرک نۀ ليدل کيږي، خپلوي، قومي او قبيلوي اړيکې د نظام د ملا تير وشمېرل شي او مسؤولو چارواکو د دردېدلو د ستونزو په حلولو کې ځانونه مکلف نۀ وي کڼلي، نو پۀ داسې يوه ټولنه کې د عدالت...
د وزیر اکبر خان په اړه د یوه انګریزي بندي یادښتونه:
لیکوال: محمد اعظم سیستاني ژباړن: دکتور ببرک میاخېل د ۱۸۴۲ کال د جنورۍ په جنورۍ کې ډاکټر برایډن د ۱۶۰۰۰ انګریزي پوځ په منځ کې ژوندی جلال آباد ته ورسید د پوځ د تباهۍ خبر هم په جلال اباد کې ددوی په پوځي قشله کې جنرال سېل ترلاسه کړ...
د نورمحمد تره کي د زېږېدو ۱۰۶ کالیزه
د نورمحمد تره کي د زېږېدو ( ۱۰۶ کالیزه ) ارواښاد نور محمد تره کی یو سیاسي او فرهنگي شخصیت او د یوې ټینگې مستقلې ارادې خاوند وو، د هېواد ملي گټو او د خلکو د پراخو پرگنو ارمانونو ته یې په ریښتیني توگه ژوره وفاداري درلودله یو مهربان او زړه سواندی د سیا...
په پردیو تکیه او د تاریخ تکرار
مونږ د تاریخ په اوږدو کې په باندنیو تکیې او د هغوي په ملاتړ واک ته د رسیدو تکل کړی دی. خو بیرته په وار وار باندنیو یوازې تر هغې راسره لار وهلې ترڅو یې چې په مونږ کې ګټه وه، په وار وار په اصطلاح له وروره را نږدې باندني په میدان پرې ایښي یوو او راڅخه ت...
د هلمند تړون نیمه پېړۍ مزل
نن د افغانستان او ایران ترمنځ د هلمند سیند د اوبو د وېش تړون ۵۰ کلن شو. دغه نړیوال تړون چې د ۱۳۵۱ هـ.ش کال د کب میاشتې په ۲۲ مه لاسلیک شو، د دواړو هېوادونو ترمنځ د اوبو پر سر ۱۰۰ کلنې لانجې د پای ټکی کېښود. افغانستان او ایران تر دې مخکې د ۱۸۷۲ او&nbs...
د احمدشاه دراني امپراتوري، ۱۷۵۷ع
اتلسمه پېړۍ کي د افغانستان وروستۍ او اسلامي نړۍ دوهمه امپراتوري چي سیمه یې له مشهد څخه تر ډهلي او له امو څخه تر عربي سمندر پوري وه. ژمنۍ پلازمينه ئې پېښور او نور وخت کندهار ددې امپراتورۍ پلازميني وې. په دې احمدشاهي جغرافيه کي کندهار، پېښور، نيشاپور...
د بلخ نوبهار معبد - مصطفی سالک
نوبهار معبد د افغانستان په لرغوني تاریخ کې ځلاند ځای لري. ددې معبد دروازې په دریو بیلو زمانو کې دریو بیلو دینونو پرانستې وې. ۱: یو روایت دادی چې د بلخ نوبهار معبد د زردشتیانو اورتون و. ۲: دویم روایت ښيي چې نوبهار د بودایانو ستر معبد و. ۳: دریم د ا...
دفتح آباد( پتیوات) تاریخي جګړه
د افغانانو او انګریز انو ترمینځ دافغان - انګریز په دویمه جګړه (1878–1880 ) کې یوه مشهوره جګړه دفتح آباد جګړه ده چې دافغاناني قبیلو په تیره بیا دخوږیاڼیو او نورو غلجیو پښتنو په ګډون چې جبار خیل ، معروف خیل اونورو پښتنو هم پکې ګډون درلود . داهغه...
غــــــــازي سرداره ( د ميوند په جګړه کې يوه بله زړوره مېرمن )
ژباړن: سيلانی د دغې زړورې او سرښدونکې مېرمنې په هکله،چې د افغان او انګليس په دويمه جګړه يې ګدون درلود او افغان جنګيالي يې د هېواد د ساتنې او دفاع لپاره هڅول دي، په کندهار کې د نوموړې په نوم ډېر حماسي اشعار د خلکو په ژبو کې کښته پورته ک...
پښتانه یهودان نه دي!
په اوولسمې ميلادي پېړۍ کې د هند د مغلو يو لودي سردار خان جهان په امر ليکل شوې تاريخ په لومړي ځل د پښتنو د يهودي کيدو خبره واچوله. دا معلومات ورپسې نورو هم کاپي کړل. ورو ورو پخپله پښتنو هم په دې باوروکړو چې دوي د ” بني اسرايل” هغه لسو ورکو...